★ ........................................................................................... ☼

nieuwsilovenoord agendajouw agenda itemlifestylebars/cafe/restaurants
muzikabuurtcentrumsilovenoord shopgeschiedenis van amsterdam-noordarchief 2010-2015 
noordkroniekenvliegenbos/parken
de 5 van ilovenoord in je mail metrode pont

.........................................................................................................................................................................................................................................................................

geschiedenis amsterdam noord - ilovenoord

geschiedenis amsterdam noord

geschiedenis amsterdam noord

Amsterdam benoorden het IJ bestond aanvankelijk slechts uit het schiereilandje de Volewijck, waarover de stad in 1393 zeggenschap kreeg (recht van ambachtsheerlijkheid). Tot 1795 was hier het galgenveld, waar de lijken van veroordeelden na de executie werden opgehangen, als afschrikwekkend voorbeeld.

Amsterdam-Noord
In 1660 werd even ten oosten van het Galgenveld begonnen met het graven van de Buikslotertrekvaart, vanaf het IJ noordwaarts door de Volewijck heen naar Buiksloot, Broek in Waterland, Monnickendam, Edam en Hoorn. Ter bekostiging van deze trekvaart hief de stad er vanaf 1662 tol. Daartoe werd het tolhuis gebouwd, waaraan eind 18e eeuw een kleine uitspanning werd verbonden.

Galgenveld

Het gebied dat nu Amsterdam-Noord vormt wordt sinds 1824 doorsneden door het Noordhollandsch Kanaal, dat aan de zuidzijde via de Willemssluizen in verbinding staat met het IJ. Pas in de 19e eeuw groeide dit stuk Amsterdam door aanplempen met havenslib en droogmaking. Zo ontstonden de Buiksloterham (1832-1851) en Nieuwendammerham (1879).

Wonen en werken Amsterdamsche Droogdok Maatschappij</h3? span style=”font-size: 10pt; font-family: helvetica, arial, sans-serif;”>Na de opening van het Noordzeekanaal in 1876 werd de Amsterdamse haven bereikbaar voor stoomboten. Er kwam een sterke ontwikkeling op gang door de vestiging van de Stoomvaartmaatschappij Nederland, de KNSM en anderen.De op hun initiatief opgerichte Amsterdamsche Droogdok Maatschappij bouwde aan de noordelijke oever een scheepsreparatiewerf, en de NDSM vestigde er een scheepsnieuwbouwwerf.

Ketjen
In 1900 besloot de Gemeenteraad om de zwavelzuurfabriek van Ketjen, die aan de Overtoom veel hinder gaf, te laten verhuizen naar Noord. In 1908 stak ook de scheepsmotorenfabriek Kromhout het IJ over. En in 1910 stichtten telgen uit de Zaanse fabrikantenfamilies Duyvis en Verkade de Drakafabriek voor laagspanningskabels, nodig voor de elektrificatie van Nederland.

Johan van Hasselt
Er waren veel veerdiensten nodig om het personeel van deze bedrijven dagelijks aan- en af te voeren, en er ontstond behoefte aan woningbouw over het IJ. door een grenswijziging in 1877 was de zeggenschap van Amsterdam uitgebreid over de noordelijke IJ-oever tot aan de Waterlandse Zeedijk. In 1900 maakte Johan van Hasselt, de nieuwe directeur van de gemeentelijke Dienst der Publieke Werken, een ontwerp voor de ontwikkeling van Amsterdam-Noord.

In dit ontwerp was veel ruimte voor wonen en werken. Het bood ruimte aan zware industrie en havengebonden bedrijvigheid. De aanleg van een nieuw Hoofdkanaal moest zelfs de weg vrijmaken voor de aanleg van een brug over het IJ, die het gebied met de binnenstad moest verbinden. Toen bleek dat het landsbestuur de Willemsluis in het Noord-Hollands Kanaal niet zou verplaatsen, werd duidelijk dat ook het Hoofdkanaal voor de omlegging van de scheepvaart niet voltooid kon worden en dus ook de brug over het IJ niet gebouwd kon worden.

ELTA
Van moderne inzichten op het gebied van de volkshuisvesting was Van Hasselt niet op de hoogte en dit leidde tot diverse conflicten met de directie van de gemeentelijke Bouw- en Woningdienst. Die wilde nu eens breken met bestaande praktijken in Amsterdam, zoals hoogbouw van 4 of 5 verdiepingen om arbeiders in onder te brengen. Het plan werd voor de woningbouw in Noord nog flink gewijzigd, maar het trok al wel veel bedrijven over de streep. Zo vestigde Fokker er na de Eerste Wereldoorlog zijn vliegtuigenfabriek op het voormalig tentoonstellingsterrein van de ELTA.

eltaIn de Nieuwendammerham was in deze periode de weg al vrijgemaakt voor de bouw van de Vogelbuurt door woningbouwverenigingen. Enkele jaren later nam de nieuwe Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam zelf de bouw ter hand van de buurt in de Buiksloterham die later de naam Van der Pekbuurt zou krijgen.

In Amsterdam Noord is de huurprijs voor een woning lager dan in andere stadsdelen.Samen met Osdorp was Noord in december 1981 een van de twee eerste stadsdelen van de gemeente Amsterdam met een eigen gekozen stadsdeelraad en bestuur.

Annexaties
Amsterdam-Noord kreeg zijn huidige omvang toen de gemeente in 1921, behalve in het westen en zuidoosten, ook in het noorden landelijke gebieden annexeerde. De buurgemeenten langs de Waterlandse Zeedijk waren zwaar getroffen door de watersnoodramp van 1916 en konden deze niet meer op eigen kracht te boven komen. In 1921 werden de gemeenten Buiksloot, Nieuwendam (met Zunderdorp) en Ransdorp (met Schellingwoude, Durgerdam en Holysloot) geannexeerd. In 1966 werd nog een deel van Landsmeer alsmede een deel van de gemeente Oostzaan aan het Amsterdamse grondgebied toegevoegd.

Tuindorpen
Amsterdam-Noord is bekend om zijn tuindorpen die sinds de jaren twintig zijn verrezen in de geannexeerde gebieden:

  • Tuindorp Nieuwendam
  • Tuindorp Buiksloot
  • Tuindorp Buiksloterham
  • Floradorp
  • Bloemenbuurt
  • Tuindorp Oostzaan.

Zware industrie
In de loop van de 20e eeuw ontwikkelde Amsterdam-Noord zich tot het belangrijkste industriegebied van Amsterdam. De zware industrie (Draka, Kromhout), petrochemische industrie (Shell, Ketjen) en de scheepsbouw (ADM en NDSM) kwam tot grote bloei.

Bombardement
In de Tweede Wereldoorlog was de industrie in Amsterdam-Noord doelwit van bommen. Het bombardement van 17 juli 1943 had de Fokker Fabrieken als doel, maar de bommen vielen niet op de fabriek maar kwamen op de omliggende woonwijken terecht, met 158 doden en 119 zwaargewonden als gevolg.

Dit was het zwaarste bombardement dat Amsterdam trof. Er werden 106 huizen vernietigd, 206 huizen zwaar beschadigd en 676 huizen liepen glas- en dakschade op. Jaarlijks vindt op 17 juli een herdenking plaats op De Nieuwe Noorder.

Scheepsbouw verdwenen
Sinds de jaren zestig is de scheepsbouwindustrie grotendeels verdwenen. Op de plaats van de vroegere ADM verrees in de jaren tachtig een nieuwe woonwijk, IJplein. Op het terrein van de vroegere NDSM (NDSM-werf) zijn sinds de jaren negentig kunstenaars neergestreken.

Inmiddels is hier de Mediawharf ontstaan, het nieuwe mediacentrum. De oude hallen en loodsen werden herontwikkeld tot kantoorruimte voor de creatieve sector. Een groot deel van het oude Shellterrein wordt nu tot woonwijk ontwikkeld, Overhoeks. Hier bevindt zich ook het nieuwe gebouw van het EYE Film Instituut Nederland, aan de oever van het IJ.

Vliegenbos en andere parken
Het Vliegenbos, dat lang Amsterdams grootste park was, is een bekend dagje uit voor vele Amsterdammers. Andere parken in Noord zijn: Baanakkerspark, Schellingwouderpark, Florapark en Volewijkspark. Deze beide laatste parken aan weerszijden van het Noordhollandsch Kanaal zijn in 2014 samengevoegd tot het Noorderpark.

Landelijk Noord
Een groot deel van het stadsdeel bestaat nog uit open polderland, genaamd Landelijk Noord, met een aantal kleine dorpen

  • Durgerdam
  • Holysloot
  • Ransdorp
  • Schellingwoude
  • Zunderdorp.

Verbindingen met de overkant van het IJ

Noord/Zuidlijn,Amsterdam-Noord is van de rest van de stad gescheiden door het IJ. Er liggen onder het IJ vijf tunnelbuizen: twee Coentunnels, de IJtunnel, de Zeeburgertunnel en de buis voor de Noord/Zuidlijn, en er zijn zes verbindingen met pontveren.

GVB
Tot 1957 waren, behalve via de Oranjesluizen, de beide delen van de stad uitsluitend per veerpont verbonden. Het Buiksloterveer werd al in 1308 genoemd. Sinds 1556 is het in handen van de stad. Vanaf 1897 verzorgen de Gemeenteveren (sinds 1943 het Gemeentevervoerbedrijf) de verbindingen. Er voeren dagelijks drie verschillende lijnen vanaf de De Ruijterkade achter het Centraal Station naar Amsterdam-Noord. Vanaf 1924 waren er twee buslijnen in Noord, die met de pont overstaken naar de Binnenstad.

Plannen voor tramlijnen kwamen niet tot uitvoering. Wel was er tussen 1888 en 1956 een tramlijn vanaf Amsterdam-Noord naar Edam en andere plaatsen in Waterland. Sindsdien rijden er bussen.

Tunnels en een brug
In 1957 werd de eerste vaste oeververbinding geopend, de Schellingwouderbrug. In 1966 kwam de eerste tunnel gereed, de Coentunnel, in 1968 gevolgd door de IJtunnel. In 1990 werd de Zeeburgertunnel geopend, onderdeel van de datzelfde jaar geopende Ringweg Noord, onderdeel van de A10. In 2013 kwam de Tweede Coentunnel gereed.

Metro
Vanaf 2003 werd gebouwd aan de metrotunnel van de Noord/Zuidlijn, die Amsterdam-Noord sinds 2018 via het Centraal Station met Amsterdam-Zuid verbindt. De gemeente heeft plannen voor de bouw van de Javabrug, een fietsbrug tussen het Java-eiland en Amsterdam-Noord.

Daarnaast doet de gemeente onderzoek naar een mogelijke voetgangerstunnel vanaf het Centraal Station naar Noord, en een eventuele brug vanaf het Stenen Hoofd bij de Silodam.

Brug?
De plannen voor de Javabrug zijn op verzet vanuit de rijksoverheid gestuit. In 2020 kwam een commissie met een uitgebreid rapport over mogelijke nieuwe oeververbindingen. Hierin werd een Oostbrug voorgesteld vanaf het Azartplein (in plaats vanaf het Java-eiland) naar de Johan van Hasseltweg en een Westbrug vanaf de Haparandadam naar het NDSM terrein. Ook werd hier wederom een voetgangerstunnel vanaf het Centraal Station genoemd alsmede nieuwe pontverbindingen